CECH RZEMIOSŁ RÓŻNYCH I DROBNEJ PRZEDSIĘBIORCZOŚCI W PSZCZYNIE

Pszczyna – miasto w południowej Polsce, w województwie śląskim, w Kotlinie Oświęcimskiej. Większa część miasta leży nad rzeką Pszczynką. Siedziba władz powiatu pszczyńskiego i gminy miejsko-wiejskiej Pszczyna. Miasto często nazywane Perłą Górnego Śląska. Do najbardziej znanych zabytków należy Zamek Pszczyński – dawna rezydencja książąt Hochberg von Pless i okalający go park zamkowy.

Najstarsza wzmianka o rzemiośle ziemi pszczyńskiej została odnaleziona w dokumencie z 1287 roku, mocą którego dwaj rycerze Jan de Grabie i Borko z Łazisk, darowali kościołowi św. Wojciech w Mikołowie jatkę rzeźniczą. Jatka ta była własnością kościoła aż do XVII wieku. O ławach rzeźniczych, piekarskich i szewskich wspomina natomiast akt nadania miasteczka Bierunia Starego z 1387 roku. Inny dokument archiwalny mówi o rzemiośle kowalskim, kiedy książę raciborski Jan II zezwolił mistrzowi kowalskiemu Henrykowi na założenie nad Kłodnicą kuźni oraz wioski. Rozwój wsi i miast powodował rozwój różnego rodzaju rzemiosła. Rzemieślnicy organizowali się w cechach i rządzili się według statutów cechowych, zatwierdzonych przez właścicieli miast.

W przywileju miasta Pszczyny z 1498 roku jest mowa o cechach rzemieślniczych, jako o organizacjach działających dawno. Duży procent mieszkańców miast zajmowało się zawodami rzemieślniczymi. W 1661 roku odnotowano w ogólnej liczbie obywateli, że aż 79% pracujących stanowili rzemieślnicy. Przywileje poszczególnych cechów zachowały się w odpisach w starych urbarzach, w aktach kancelarii księcia pszczyńskiego oraz w księgach magistrackich.
Do najstarszych cechów w Pszczynie należał cech krawiecki. W 1475 roku istniał tu już cech krajczarski, który później uzyskał przywilej z nadania barona Jana Turzo w 1539 roku. Przywilej ten został odnowiony w 1588 roku, gdyż poprzedni dokument spłonął. Podobny los spotkał przywilej sukienników pszczyńskich, a odnowiony pochodzi z 1537 roku. Obok licznej grupy sukienników działali również licznie szewcy, którzy przywilej otrzymali w 1564 roku. Z podobnego okresu pochodzi przywilej rzeźników (urbarz z 1575 roku). O płóciennikach wzmiankuje się znacznie później – w urbarzu z 1629 roku, gdzie wylicza się ich obowiązki wobec dworu. Swój przywilej otrzymali po roku 1679. W 1660 roku przywilej otrzymał nadworny fryzjer Krzysztof Długaj, który jako jedyny w Pszczynie miał prawo prowadzić rzemiosło fryzjerskie.
Niektóre cechy pszczyńskie przejęły przywileje obce, zwłaszcza cechów czeskich. Należeli do nich mydlarze i świeczkarze i farbiarze.

Według danych z 1629 roku w Pszczynie działali najliczniej:

  • sukiennicy – 24
  • szewcy – 22
  • krawcy – 18
  • kuśnierz – 11
  • rzeźnicy – 10
  • garncarze, płóciennicy i piekarze – po 6
  • bednarze, kowale – po 3
  • oraz ślusarze, szpornerzy, rusznikarze, farbiarze – po 1

Pod koniec XVIII wieku rzemiosło na ziemi pszczyńskiej doszło do największego rozkwitu. Najważniejszą gałęzią było sukiennictwo, które wykorzystało możliwość eksportu. Pozostałe branże nie miały takiej możliwości i zaopatrywały tylko rynki lokalne. Zmiany jakie zaszły w XIX wieku zahamowały eksport i nastąpił upadek sukiennictwa, pozostałe zakłady początkowo tego aż tak tragicznie nie odczuły, jednak kolejne zdarzenia: klęski nieurodzaju, głód, zarazy i zubożenie ludności przyczyniły się do upadku rzemiosła.

Rzemiosło ziemi pszczyńskiej, aż do końca lat 60-tych XIX wieku chyliło się ku upadkowi, Niektóre zawody nie przetrwały i zupełnie zniknęły. W kolejnych latach odnotowano spadek ilości zakładów rzemieślniczych: w 1785 było ich 311, w 1838 – 175, w 1848 – 102, w 1857 – 140, 1860 – 152.
Cechy jako organizacje utraciły swój dawny wpływ na życie i rozwój rzemiosła. Nie wszyscy rzemieślnicy należeli do cechów, a zawody drobne, nie posiadające wystarczającej ilości członków łączyły się.

W 1853 roku w Pszczynie istniały cechy:

  • 1. Cech Sukienników, Tkaczy Płótna, Wałkowników i Postrzygaczy Sukna
  • 2. Cech Szewców, Garbarzy, Kuśnierzy, Rękawiczników i Siodlarzy,
  • 3. Cech Krawców,
  • 4. Cech Stolarzy, Szklarzy, Tokarzy, Bednarzy i Kołodziejów,
  • 5. Cech Kowali, Ślusarzy Szpornerów, Rusznikarzy i Blacharzy,
  • 6. Cech Rzeźników,
  • 7. Cech Piekarzy.

Po podziale Śląska w 1922 roku, tylko część działających zakładów znalazło się w Polsce. Lata wielkiego kryzysu 1929-1934 to tragiczny okres i walka o przetrwanie. Rosnące bezrobocie i brak rynku zbytu, mnożenie się warsztatów nielegalnych.

Lata 1934-1939 to powolna zmiana koniunktury w życiu gospodarczym i ożywienie w grupie rzemiosł budowlanych i drzewnych. Pod koniec lat 30-tych organizacje cechowe tracą swoje znaczenie na rzecz Kół Związku Polskich Samodzielnych Rzemieślnikowi Przemysłowców, a większość czeladników zorganizowana była w Stowarzyszeniu Czeladników Polskich.

Po zakończeniu II wojny światowej rozpoczęto prace nad odbudową miasta i zakładów, w tym równiez rzemiosła. Rzemieślnicy skupili się na zaopatrywaniu mieszkańców w podstawowe artykuły spożywcze, narzędzia i materiały budowlane. Reaktywowano również działalność cechową. Cech pszczyński rozpoczął swoją pracę 1 kwietnia 1945 roku. Struktury zostały oparte na wzorcach z okresu lat 30. Początkowo były to cechy branżowe, które z czasem połączono w jedną organizację – Cech Rzemiosł Różnych, z wyodrębnionymi sekcjami branżowymi.

Historia opracowana na podstawie Historii Rzemiosła w Pszczynie i Ziemi Pszczyńskiej autor Teresa Włodarska i Bronisława Spyra.

PODSTAWOWE ZADANIA CECHU:

  • utrwalanie więzi środowiskowej i podstaw zgodnych z zasadami etyki i godności zawodowej,
  • współpraca z organizacjami administracji państwowej, samorządem lokalnym oraz innymi organizacjami rzemieślniczymi,
  • udzielanie członkom pomocy na drodze udzielania porad i informacji, wystąpień i interwencji,
  • rozpatrywanie skarg na działalność członków,
  • organizowanie pomocy w podnoszeniu kwalifikacji zawodowych członków i zatrudnionych przez nich pracowników,
  • propagowanie i organizowanie rzemieślniczej nauki zawodu,
  • współpraca z władzami oświatowymi i szkołami zawodowymi w zakresie dokształcania teoretycznego uczniów szkolonych przez członków,
  • wykonywanie innych działań wynikających z przepisów szczególnych.

Prezes Cechu

WIESŁAW BRZĘCZEK

Członkowie Zarządu

STARSZY CECHU – WIESŁAW BRZĘCZEK
PODSTARSZY – JANUSZ KIECOK
PODSTARSZY – ERYK RYŚ
SEKRETARZ – JÓZEF GAŻA
SKARBNIK – URSZULA PODOLSKA
CZŁONKOWIE – JÓZEF SIMKA, BERNARD GORA

Miasto - siedziba Cechu

Rzemieślnicy rekomendowani przez Cech

NAPRAWA POJAZDÓW SAMOCHODOWYCH MECHANIKA POJAZDOWA "AUTO-GARDEX" PIOTR GARDAWSKI - ĆWIKLICE
PROFESJONALNA OBSŁUGA POJAZDÓW, NAPRAWY BIEŻĄCE I GŁÓWNE SILNIKÓW, DIAGNOSTYKA KOMPUTEROWA, SERWIS KLIMATYZACJI I OGUMIENIA, GEOMETRIA KÓŁ, PRZEGLĄD TECHNICZNY, WYMIANA PŁYNÓW, OLEJÓW I FILTRÓW. SKLEP: OLEJE, FILTRY, ŚWIECE I AKCESORIA. SZKOLIMY UCZNIÓW.

43-229 Ćwiklice, ul. Męczenników Oświęcimskich 56A

tel. kom. +48 601 077 842

tel. +48 32 448 21 81

auto-gardex@wp.pl

www.gardex.pna.pl

"PUCHAŁKA" PRZEDSIĘBIORSTWO HANDLOWO-USŁUGOWE STANISŁAW PUCHAŁKA - PSZCZYNA
FIRMA RODZINNA DZIAŁAJĄCA OD 1989 ROKU, ZATRUDNIAJĄCA OK. 120 PRACOWNIKÓW. SPECJALIZUJĄCA SIĘ W MONTAŻU INSTALACJI: GRZEWCZEJ, GAZOWEJ, WENTYLACYJNEJ, KLIMATYZACYJNEJ, WOD.-KAN., ODKURZACZA CENTRALNEGO; KOTŁOWNI, STACJI WYMIENNIKOWEJ I UZDATNIANIA WODY, INSTALACJI GAZÓW TECHNICZNYCH. INDYWIDUALNE PODEJŚCIE DO KAŻDEGO ZLECENIA, DOBÓR NAJBARDZIEJ EFEKTYWNYCH ROZWIĄZAŃ. SPRZEDAŻ HURTOWA I DETALICZNA URZĄDZEŃ NAJLEPSZYCH PRODUCENTÓW. SERWIS GWARANCYJNY I POGWARANCYJNY. FIRMA SZKOLI UCZNIÓW.

43-200 Pszczyna, ul. Platynowa 4

tel. +48 32/210 36 12

tel. +48 32/212 85 22

phu@puchalka.com

www.puchalka.com

ZAKŁAD STOLARSKI STANISŁAW PĘKAŁA - PSZCZYNA
W BRANŻY STOLARSKIEJ OD 1982 ROKU. KOMPLEKSOWE USŁUGI STOLARSKIE. W OFERCIE. MEBLE NA WYMIAR: KUCHNIE, SYPIALNIE, SZAFY, REGAŁY, ZABUDOWA WNĘK, MEBLE HOTELOWE, LADY RECEPCYJNE. STOLARKA BUDOWLANA: DRZWI WEWNĘTRZNE I ZEWNĘTRZNE, SCHODY, LISTWY WYKOŃCZENIOWE. WYKWALIFIKOWANA KADRA PROJEKTANTÓW I STOLARZY. POŁĄCZENIE NOWATORSKICH, ORYGINALNYCH FORM I NAJWYŻSZEJ JAKOŚCI MATERIAŁÓW. SZKOLIMY UCZNIÓW.

43-200 Pszczyna, ul. Wodzisławska 36

tel. kom. +48 601 514 412

pekala@slask.com.pl

www.pekala.slask.com

AUTO-SERWIS KAZIMIERZ ŚCIERSKI - PSZCZYNA
MECHANIKA I ELEKTROMECHANIKA, DIAGNOSTYKA KOMPUTEROWA, SERWIS KLIMATYZACJI I OPON. SPRAWDZANIE, REGENERACJA I NAPRAWA WTRYSKIWACZY COMMON RAIL, POMP WYSOKIEGO CIŚNIENIA COMMON RAIL, REGENERACJA I NAPRAWA SILNIKÓW DIESLA. CZĘŚCI ZAMIENNA DO DIESLA. SZKOLIMY UCZNIÓW.
43-200 Pszczyna, ul. Szarych Szeregów 8, tel. +48 32/210 46 67, +48 600 486 976, +48 600 010 187, e-mail: scierskik@interia.pl, www.scierski-serwis.pless.pl, www.diesel-scierski.pl
F.H.U. "DAMTECH" DAMIAN TRUNK - PSZCZYNA
WYKONAWCA INSTALACJI: CENTRALNEGO OGRZEWANIA, WODNO-KANALIZACYJNYCH, GAZOWYCH. CENTRALNE ODKURZACZE, WENTYLACJA, KLIMATYZACJA. MODERNIZACJA KOTŁOWNI, WYMIANA I MODERNIZACJA INSTALACJI W BUDYNKACH MIESZKALNYCH I UŻYTECZNOŚCI PUBLICZNEJ. DORADZTWO I DOBÓR MATERIAŁÓW. SZKOLIMY UCZNIÓW.
43-200 Studzienicka 34c, tel.48 507 682 472, +48 32/210 56 57, e-mail: poczta@damtech.pl, www.damtech.pl
ZAKŁAD INSTALACJI, POMIARÓW ELEKTRYCZNYCH I TELETECHNICZNYCH MGR INŻ. DAMIAN KRYSKA - PAWŁOWICE
FIRMA DZIAŁAJĄCA W BRANŻY ELEKTRYCZNEJ OD 1957 ROKU. PROJEKTOWANIE I WYKONYWANIE INSTALACJI I SIECI ELEKTRYCZNYCH: WEWNĘTRZNYCH, NAPOWIETRZNYCH, KABLOWYCH. DOŚWIADCZENIE, REFERENCJE, WYSOKA JAKOŚĆ WYKONANIA.
43-250 Pawłowice, ul. K.Miarki 5, tel./fax +48 32/472 16 56, +48 602 706 035, e-mail: zipeit@zipeit.pl, www.zipeit.pl

Cech Rzemiosł Różnych i Drobnej Przedsiębiorczości w Pszczynie
43-200 Pszczyna, ul. Piwowarska 14

tel./fax +48 32 210 46 56
e-mail: biuro@cechpszczyna.pl – Biuro Cechu
e-mail: psf@cechpszczyna.pl

www.cechpszczyna.pl