CECH RZEMIOSŁ ROŻNYCH W DĄBROWIE GÓRNICZEJ

Dąbrowa Górnicza – miasto na prawach powiatu w południowej Polsce, w województwie śląskim, położone na Wyżynie Śląskiej, nad rzekami Czarną Przemszą i Białą Przemszą. Miasto powstało w wyniku łączenia się mniejszych miejscowości, przy jednoczesnym rozwoju przemysłu – odkryciem zasobnych złóż węgla kamiennego. Najstarsze wzmianki o osadach z terenu dzisiejszej Dąbrowy Górniczej to, m.in. XII wiek o Trzebiesławicach, 1220 o Błędowie.

Począwszy od lat międzywojennych – początkowo cechy, a następnie Towarzystwo Rzemieślnicze coraz bardziej wpływały na rozwój życia gospodarczego miasta. Dąbrowa Górnicza znana z działalności hut i kopalń węgla kamiennego była miejscem, gdzie rzemiosło stało się ważnym partnerem w zakresie oświaty, kultury i biznesu.

W pierwszej połowie XIX wieku, Dąbrowiacy korzystali z usług rzemieślników w pobliskim Będzinie, Siewierzu czy w Sławkowie. W końcu XIX wieku nastąpiło ożywienie średniej i drobnej przedsiębiorczości. Powstawało coraz więcej zakładów rzemieślniczych, które stały się z biegiem czasu drugim pracodawcą po dużych zakładach przemysłowych. Ukoronowaniem pracy wielu rzemieślników było powstanie pierwszych cechów dąbrowskich podczas I wojny światowej.

W dniu 2 marca 1917 roku Zarząd Miejski Dąbrowy Górniczej powołał inżyniera Franciszka Omilanowskiego na stanowisko tzw, komisarza municypalnego i zlecił mu organizowanie cechów. Wcześniej, jeszcze pod koniec 1916 roku, z inicjatywy Rajmunda Zgliczyńskiego zawiązał się Cech Ślusarsko-Kowalski, którego legalizacja z nieznanych bliżej przyczyn dokonana została dopiero w lutym 1918 roku. Funkcję starszego pełnił w niem najpierw Zgliczyński, a po nim Zygmunt Stechman, Janicki i Teofil Brok.

15 marca 1917 roku utworzono Cech Rzeźników i Wędliniarzy. Stanowisko starszego pełnili w nim kolejno: Jan Kmieć, Ludwik Winkiel, Włodarkiewicz, Barański a po II wojnie światowej Roman Bednarczyk. Cech ten posiadał w latach międzywojennych swój sztandar, który został poświęcony 7 września 1924 roku, a zniszczyli go hitlerowcy podczas wojny.

26 marca 1917 roku powstał Cech Fryzjerów i Perukarzy. Jego starszymi byli kolejno: Mieczysław Ziomek, Stanisław Opielak, Jan Kwapień, Jan Sauczek i Feliks Tyński.

1 września 1917 roku zawiązał się Cech Szewców i Cholewkarzy. Do 1920 roku należeli do niego także mistrzowie szewscy z Będzina. Godność starszego piastowali: Michał Rzepecki, Leopold Jędrzejewski, Józef Bisikiewicz, Jan Piotrowski, Romuald Kicki, Stanisław Trzaska i Jan Ociepka.
W tym samym czasie powstał Cech Piekarzy i Cukierników, a jego starszymi byli: Andrzej Paliga, Przedmorski i Zygmunt Domagała.

Rok 1918 to zalegalizowanie wspomnianego wcześniej Cechu Ślusarsko-Kowalskiego oraz powstanie dwóch dalszych. W styczniu zorganizowany został Cech Murarzy, gdzie stanowisko starszego pełnili kolejno: Józef Dławichowski, Władysław Sochański, Antoni Malewski i Zygmunt Wożniak.

Wkrótce zrealizował się także Cech Stolarzy, w którym starszymi byli: Józef Dudziński, Edmund Spisak i Bronisław Dudziński.

W 1920 roku do Starostwa w Będzinie wpłynął wniosek o rejestrację Związku Restauratorów i Cukierników w Dąbrowie Górniczej, który był podpisany przez Wiktora Ładowskiego. Nie ma jednak informacji, czy ten Związek podjął działalność. Do początku lat trzydziestych XX wieku dąbrowscy krawcy byli objęci działalnością Cechu Krawców i Pokrewnych Rzemiosł w Sosnowcu. W 1932 roku zorganizowali oni miejscowy Cech Krawców, a jego starszymi byli: Sylwester Matyja, Wincenty Pachlewski, Władysław Olejarczyk i Ignacy Kot.

Rzemieślnicy nie skupiali się tylko w swoich branżowych organizacjach i jeszcze w 1917 roku zorganizowali Towarzystwo Rzemieślnicze – zrzeszające rzemieślników z Dąbrowy Górniczej i okoicznych miejscowości. Towarzystwo działało do 1939 roku, reprezentowało interesy gospodarcze całego rzemiosła i prowadziło wśród swych członków działalność oświatową. Jednym z osiągnięć było zapoczątkowanie budowy Domu Rzemieślniczego przy ulicy Kościuszki. Prace rozpoczęto w 1935 roku, a już w dwa lata póżniej oddano parterową część budynku.

Okres II wojny światowej przyniósł niemal zupełne zniszczenie rzemiosła dąbrowskiego.
W grudniu 1945 roku w Będzinie odbył się pierwszy po wojnie Zjazd Rzemiosła Zagłębia Dąbrowskiego, a w 1947 roku obchodzono 25-lecie istnienia Izby Rzemieślniczej w Katowicach.

W 1952 roku decyzją Wojewódzkiej Rady Narodowej powołano w Dąbrowie Górniczej Cech Rzemiosł Różnych. 1 stycznia 1953 roku uchwałą Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej mianowano Jana Nowaka starszym Cechu. W organizacji tej skupiali się mistrzowie różnych branż z terenu Dąbrowy Górniczej oraz Strzemieszyc, Ząbkowic, Łośni i Łęki.

W 1957 roku dokonano pierwszy raz po wojnie wyborów do Zarządu Cechu. Później wybory takie ponawiano w okresach trzy lub dwuletnich. Starszym Cechu przez ten okres był Jan Nowak – krawiec. Począwszy od lat 60. XX wieku następował wzrost liczby zakładów rzemieślniczych:

  • 1945 – ok. 400
  • 1957 – 360
  • 1962 – 265
  • 1966 – 306.

W związku ze zmianami urbanistycznymi w mieście konieczne było znalezienie nowej lokalizacji siedziby rzemiosła dąbrowskiego. Ostatecznie Cech zakupił nieruchomość przy ul. Jana III Sobieskiego 7A i do dnia dzisiejszego biuro Cechu znajduje się pod tym adresem.

W roku 1997 podczas obchodów 80. rocznicy założenia cechów dąbrowskich 20 kwietnia odbyła się uroczystość poświęcenia nowego sztandaru cechowego. Cech został również odznaczony Złotym Medalem im. Jana Kilińskiego, a w 2012 roku Platynowym Medalem im. Jana Kilińskiego.

Obecnie Cech w Dąbrowie Górniczej skupia około 60 zakładów rzemieślniczych i szkoli około 100 uczniów w różnych zawodach.

  • reprezentuje rzemieślników wobec władz regionu i kraju,
  • pomaga w organizacji całego procesu kształcenia uczniów w rzemiośle, a w szczególności pośredniczy w zakresie:
  1. umów o praktyczną naukę zawodu,
  2. egzaminów czeladniczych,
  3. refundacji wynagrodzeń z PUP,
  4. innych spraw związanych ze szkoleniem młodocianych.

Rzemieślnicy zrzeszeni w Cechu pełnią ważne funkcje w zarządzie Izby Rzemieślniczej oraz Małej i Średniej Przedsiębiorczości w Katowicach, a także zasiadają w komisjach egzaminacyjnych.

Prezes Cechu

KAROL KOHLBRENNER

Członkowie Zarządu

STARSZY CECHU – KAROL KOHLBRENNER
PODSTARSZY – WOJCIECH JAŚKO
SEKRETARZ – JERZY LITWOCH
CZŁONKOWIE – DANUTA WIOREK, WIESŁAW SMOLIŃSKI

Komisja Rewizyjna

MICHAŁ KOŁODZIEJCZYK, JÓZEF NOWACZYK, JERZY SKIBIŃSKI

Sąd Cechowy

LESZEK FELUŚ, ANDRZEJ NACZYŃSKI, IRENEUSZ BOCHENEK

Miasto - siedziba Cechu

Rzemieślnicy rekomendowani przez Cech

H&S GŁĄB SERWIS SAMOCHODOWY - DĄBROWA GÓRNICZA
PROFESJONALNA OBSŁUGA POJAZDÓW OSOBOWYCH. NAPRAWY MECHANICZNE I ELEKTRYCZNE, NAPRAWY BIEŻĄCE I GŁÓWNE, NAPRAWY BLACHARSKO-LAKIERNICZE, SERWIS KLIMATYZACJI, DIAGNOSTYKA KOMPUTEROWA, GEOMETRIA, WYMIANA I PRZECHOWYWANIE OPON, MONTAŻ AKCESORIÓW DODATKOWYCH, PRZEGLĄDY OKRESOWE. DOŚWIADCZENI MECHANICY, SPECJALISTYCZNY SPRZĘT, TERMINOWE WYKONANIE USŁUG. SZKOLENIE UCZNIOW.

41-300 Dąbrowa Górnicza, ul. Katowicka 4

tel. kom. +48 696 441 451

serwis@hsglab.pl

www.hsglab.pl

AUTOSERWIS ZAKŁAD MECHANIKI POJAZDOWEJ - DĄBROWA GÓRNICZA
INSTALACJE LPG, NAPRAWY MECHANICZNE, DIAGNOSTYKA PODWOZIA I SILNIKA, SERWIS KLIMATYZACJI, NAPRAWY BLACHARSKO-LAKIERNICZE, SPRZEDAŻ I SERWIS OPON I FELG, SPRZEDAŻ CZĘŚCI ZAMIENNYCH. SZKOLENIE UCZNIÓW.
41-300 Dąbrowa Górnicza, ul. Nowocmentarna 7, tel. +48 32/264 49 03, +48 32/264 36 30, www.autoserwisfelus.pl
CIASTKARNIA "BEZA" IRENEUSZ BOCHENEK - DĄBROWA GÓRNICZA
FIRMA DZIAŁAJĄCA OD 1998 ROKU. SPECJALIZACJA: WYPIEKI OKOLICZNOŚCIOWE, CIASTA, CIASTA DESEROWE, TORTY. WYSOKA JAKOŚĆ I NIEPOWTARZALNY SMAK. PRODUKCJA OPARTA O NATURALNE SKŁADNIKI BEZ POLEPSZACZY I SZTUCZNYCH DODATKÓW. SZKOLIMY UCZNIÓW.
42-520 Dąbrowa Górnicza, ul. Stawowa 5, tel. +48 32/260 58 54, +48 501 596 746, e-mail: kontakt@ciastkarnia-beza.pl, www.ciastkarnia-beza.pl
PPUH "ZOMAR" MECHANIKA POJAZDOWA MAREK CIOPIŃSKI - DĄBROWA GÓRNICZA
BLACHARSTWO I LAKIERNICTWO, MECHANIKA POJAZDOWA, SERWIS KLIMATYZACJI, DIAGNOSTYKA KOMPUTEROWA, GEOMETRIA KÓŁ, SPRZEDAŻ OPON, DĘTEK, CZĘŚCI SAMOCHODOWYCH, MONTAŻ ALARMÓW. POMOC DROGOWA. SZKOLENIE UCZNIÓW.
41-303 Dąbrowa Górnicza, Al. Zagłębia Dąbrowskiego 5, tel. serwis +48 32/268 77 63, sklep +48 32/260 11 31, e-mail: marek.ciopinski@op.pl

Cech Rzemiosł Różnych w Dąbrowie Górniczej

41-300 Dąbrowa Górnicza, ul. Jana III Sobieskiego 7A
tel. +48 32 262 28 49

tel./fax +48 32 262 50 97

e-mail: cech_dg@interia.pl